
नवी दिल्ली : काँग्रेसच्या ज्येष्ठ नेत्या सोनिया गांधी यांच्या आत्मचरित्रामुळे १९९९ मधील काँग्रेसमधील राजकीय संघर्ष पुन्हा चर्चेत आला आहे. ‘Belonging: A Journey of Love’ या आत्मचरित्रात सोनिया गांधी यांनी आपल्या परदेशी जन्मावरून उपस्थित करण्यात आलेल्या प्रश्नांमुळे झालेल्या भावनिक संघर्षाचा उल्लेख केला आहे. तत्कालीन काँग्रेस नेते शरद पवार यांच्या भूमिकेमुळे आपल्याला प्रचंड मानसिक वेदना झाल्या होत्या आणि त्यातूनच आपण काँग्रेस अध्यक्षपदाचा राजीनामा दिला होता, अशी आठवण त्यांनी पुस्तकात मांडल्याचे वृत्त आहे.
नेमकं काय घडलं होतं १९९९ मध्ये?
१९९९ मध्ये शरद पवार, पी. ए. संगमा आणि तारिक अन्वर यांनी सोनिया गांधी यांच्या परदेशी जन्माचा मुद्दा उपस्थित केला होता. परदेशात जन्मलेल्या व्यक्तीने देशाचे सर्वोच्च नेतृत्व करावे का, असा प्रश्न उपस्थित करत या नेत्यांनी सोनिया गांधी यांच्या नेतृत्वावर आक्षेप घेतला होता. या भूमिकेमुळे काँग्रेसमध्ये मोठी राजकीय फूट पडली होती.
देशभक्तीवर प्रश्न उपस्थित झाल्याने झाल्या होत्या भावूक!
सोनिया गांधी यांनी आत्मचरित्रात नमूद केल्याप्रमाणे, अनेक वर्षे सोबत काम केलेल्या सहकाऱ्यांनीच आपल्या जन्माच्या मुद्द्यावरून देशाप्रती असलेल्या निष्ठेवर प्रश्न उपस्थित करणे त्यांच्यासाठी वेदनादायक होते. भारत हाच आपला देश असून देशाशी असलेले आपले नाते आणि निष्ठा संशयाच्या पलीकडे असल्याची त्यांची भावना होती. या प्रसंगात आपण भावूक झालो आणि डोळ्यांत अश्रू आले, असे त्यांनी आठवले आहे.
राजीनामा मागे घेतला; पुढे राष्ट्रवादी काँग्रेसची स्थापना
या घडामोडींनंतर सोनिया गांधी यांनी काँग्रेस अध्यक्षपदाचा राजीनामा दिला होता. मात्र, पक्षातील अनेक नेते आणि कार्यकर्त्यांच्या आग्रहानंतर त्यांनी राजीनामा मागे घेतला. दुसरीकडे, शरद पवार, पी. ए. संगमा आणि तारिक अन्वर यांनी काँग्रेसपासून वेगळा मार्ग स्वीकारला. त्यानंतर शरद पवार यांनी १९९९ मध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाची स्थापना केली.
सोनिया गांधी यांच्या आत्मचरित्रातील या आठवणींमुळे तब्बल २७ वर्षांपूर्वीच्या राजकीय घडामोडींना पुन्हा उजाळा मिळाला आहे. विशेषतः सोनिया गांधी आणि शरद पवार यांच्यातील त्या काळातील मतभेदांचा विषय महाराष्ट्राच्या राजकीय वर्तुळात पुन्हा चर्चेत येण्याची शक्यता आहे.
दिनप्रभा प्रतिनिधी




